Pedras impolidas (1907)

Da Wikisource.
Jump to navigation Jump to search
romancio

Otto Paul Juvalta 1911 P Indice:Decurtins - Rätoromanische chrestomathie, VIII.djvu Pedras impolidas Intestazione 16 febbraio 2016 25% Da definire

EPUB silk icon.svg EPUB  Mobi icon.svg MOBI  Pdf by mimooh.svg PDF  Farm-Fresh file extension rtf.png RTF  Text-txt.svg TXT


[p. 177 modifica]

OTTO PAUL JUVALTA.


Peidras impolidas. Coira, Stamparia da Pargätzi e Felix. 1863.

[p. 13]

Ils tramagliunzs.

Per ir in visita tiers ün pur
Da compagnia duos giuvnôs,
E cun sas figlias fer l' amur,
Eiran uossa instrados.
5 Ma cur els sun intros … in stüva,
Ai! Ai! Che vzettan lò lur ögls?
Davent las giuvnas eiran idas,
La vegl' be eira lò e' l vegl.
Cun quaists duos! dschet da noscha glüna
10 Cun vusch bass' il prüm giuvno,
Da fer in mia gioventüna
L' amur sun uossa chastio?
Co l' oter dschet cun tschera fina:
„Ad ais cossü' l Sigr. Landamma“ —
15 Al chantunais tschanto sün pigna —
„Chi da' s tschantscher avess grand' bramma! —
[p. 14] „Che voul l' ilustrissem quel Signur?“
— Al dumandet il chantunais —
„In tschertas chosas so 'l main del pur,
20 Mo eau vögl fer 'na buna prais'.“
„El am dschet, cha 'l stuessas der,
Una stalla plain' d' muaglia,
Un cossagl, cu mê pavler
Cun poch fain e pocha paglia.“ —

[p. 178 modifica]

25 „Eir a vus vuless, Duonn' Amda,
Drizzer our 'na comischiun,
Ch' ais dad importanza granda
E prema eir fichun, fichun“:
„As giavüsches con pulitezza,
30 Scha uoss' dalum vus gessas giò
La Signura Plavanessa
In sa chesa be ün po.“
„Varò da bsögn qualchün chi güda,
Que prema fich, scha eau nu 'm sbagl,
35 Glivrer damaun l' altschiva,
Cha la figl' poss' ir a bal.“
[p. 15] „Ai, nun dir tel furbaria!
Forsa voul' la fer güder, —
Hoz fet ella bacheria — …
40 Fer liangias e sager.“ — . . .
Cò tuots duos aunch quella saira
Nel dispers löet curritan
Cun la lintern' in maun per vaira,
Sentir l' incharg cha els survgnissan.
45 Cur famus füt reuschida
Quaist' astuzia grand' e bella:
Bot intrettan aint in stüva
Graziusas las sorellas.

[p. 16]

La prümavaira.

Cur la naiv s' alguainta,
Erva, föglia prüja,
La prüma flur flurainta,
Gilgia, rösa, ria;
5 Cur la prüm' chüralla
Svollazza sülla flur,
Da fögl' a föglia balla
Nel mêr da bun odur;

[p. 179 modifica]

Cur sülla pred' l' agnè
10 Pascha, beschla, saglia,
Alleger il utschè
Nus la damaun sdruvaglia:
'Lur', umaun! as scioglia
La cuverta … fraida,
15 Chi spiert e cour e spoglia
In glatsch, fraidur tignaiva!
[p. 17] S' rumpa la cuverta
Suot la chalur del di,
Ch' in tia membra dscheta
20 Penetra vi e pü.
Chod e fraid as masdan,
Dand fled e movimaint
'N germ bot eir as sdasda,
Renasch' e vain vivaint.
25 El prüja in tieu cour,
Do föglia, fluors e frütta,
'Na plaunta vain landrour,
Chi s' clamma: „bös-ch d' la vita“.


[p. 20]

Il sass da Bravuogn.

Frantuna, strassuna,
Mormura, sussura,
Dad ora, stras - ora
Un oda la ova,
5 Chi sfenda la spelma,
La renda a belma.
Cò s-chiman, … abiman
E gliman e minan …
Profuond e chafuol
10 Nel fuond da lur buogl
Las ovas mez blovas,
Fand uondas e fodas.
E buoglia e fuonda,
Strabuoglia la uonda,
15 E couscha e nouda

[p. 180 modifica]

E svoula in rouda
La … s-chima e 'l füm
A fin del abim.
[p. 21] Magliand il buttin
20 Volam da rapin'
Püss lò faun lur gnieu
Il püf nella lia;
In ramma fermeda
Eir tanna la evla.
25 Tscherts dis eir udis
La vuolp ed il guis
Girêr bger main rêr
E svoler lò il plêr.
L' uhu e 'l cucu,
30 Chi sbregian: u! u!
E glatscha sur glatscha
Attach' la surfatscha,
Faubourg del infiern,
Bod per' eir inviern,
35 Fraidur e chalur,
Terrur e sgrischur. —
Sulezz' e bassezza
(Ais cò eir) Bellezz' ed otezza,
La s-chürdün … per scodün
40 Iglümna, ais glüm.
(Dieu ais) Misterius, grandius
(Inua pera) Terrur e sgrischur.
[p. 22] Cò penda e tenda
Stuppenda 'na semda:
45 Fortezza d' otezza
Sgürezza, promtezza
Sül pled: „liberted!“
Fin ch' ais in me fled.

[p. 25]

A Te, o Mamma!

Aunz cha 'l di get a finir
Perche volvettast Tü Tieu ögl?
Per am priver da tuot sorrir,
Volet que Dieu, seguond sa vögl'.

[p. 181 modifica]


5 Davent, lontaun da Te
E da mieu lö patern
Füt que chi 'm tgnet in pè:
Ti' amur matern'.

Cur spranza aunch' e bramma,
10 Da 'T chatter in Tieu let,
Per podair clamer: O, mamma!
Perdun a mieu diffet! …

Cur mieu cour ardaiva,
Aunz cha l' ögl at füss serrô
15 D' anguoscha mieu frunt süjaiva.
Per bütscher aunch Tieu cho;

[p. 26] Una vout' aunch' per guarder
In Tieus ögls plains d' summissiun
L' ammalô mieu cour per ristorer
20 Ed avair consolaziun;

Baiver d' Ta funtaun' volaiva
Inesauribla in amur
Pazienz' e cretta vaira,
Per sligerir ma grand' dolur;

25 Aunch' üna vout' il cour recognuschaint
Un sforz volaiva fer,
Tieu ögl, ch' aunch' uossa m' ais preschaint
Tiers l' eternited serer:

Mieus pass, o grand' dolur!
30 Pü cuorts sun stos cu quels d' la mort,
Battieu avaiva già Ti' ur',
Dolur! Dolur! füt mia sort!

Aunch' üna vout' nu 'm füt cuvieu,
Al ogget a me 'l pü cher,
35 Da' l dir aunch' ün: „Adieu! Adieu!
Sainz' però 'l pudair schmancher.“

[p. 182 modifica]


[p. 27] Aunz cha 'l di get a finir,
Perche stovettast? o crudela
Mort! culs tieus güst unir
40 La mamma pü fidela!!

  • *

Glivro per me füss tuot sorrir,
Scha d' Te nun vess imprains a crair,
Scha mieu cour nun gniss am dir:
„O mamm! A bun ans
vair!“

[p. 29] Charited.

Scha in grand' fraidezza
Un pover ais cun fam,
Cuvra 'l
sa nüdezza,
Spordscha 'l ün töch d' paun!
5 Scha causa sa deblezza
El soffra ingüstia,
Cunter rigidezza
Da proteger do 't fadia!
Cur pera el privo
10 Da fortüneda sort terrestra
Do tü al sventuro
La spranz' d' la vit' celesta!
Cur el abbanduno
Ais bot da tuot il muond,
15 Ed ais affadio, …
Un sul pled surleivgia zuond.
Quaist grand pled, chi vain d' l' amur
Vers l' umanited
El vain dal cour e 't rend' onur,
20 E 's clamma: Charited!

[p. 67] La chüra della mamma.

 
Sper la quietta semda
Dell' infanzia splenda …
'Na staila cler glüschainta;
Ungüna

[p. 183 modifica]

nüvla sombrivainta
5 Non interrumpa sia glüsch,
La 't splendur' nel Paradis.
'Nua quaista staila mauncha
… S-chürdün e not sun auncha
Chi cuvernan tias vias,
10 'T dand charduns impè da spias
Quaista staila, chi creschainta
Tieu bain e ta fortüna
Renda 't quella pür contschainta,
Arcognuoscha quell' adüna,
15 Al cour do ella mite flamma:
L' ais la chüra da ta mamma!

[p. 72] Epitalam.

Cu sencha m' ais quaist' ura!
Inua fidelted at he promiss;
Forz' am detta quel sü zura, …
Cha mieu vut eau adempiss! …
5 Me fortifich' in quaista lia!
Fo 'm attent a mieu dovair!
O, benedesch' la, Segner Dieu!
Cha quella salva cun plaschair!
Do forz' all' orma, la sdruvagl'
10 In charited ed in amur;
Renda 'm Tü attent sch' eau fal
Per servir a Ti' onur!
Sch' in quaist cuors m' ais destino,
Cha tristas uras vainst am der
15 Guida 'm Tü — scha attristo —
La virtüd less banduner!
[p. 73] Lascha Dieu me mantegner,
In fidelted que ch' hoz promet,
Mieu güramaint avaunt Te, Segner!
20 Avaunt il Senchischem Tieu cospet! … —
15 Guida 'm Tü — scha attristo —
La virtüd less banduner!
[p. 73] Lascha Dieu me mantegner,

[p. 184 modifica]

In fidelted que ch' hoz promet,
Mieu güramaint avaunt Te, Segner!
20 Avaunt il Senchischem Tieu cospet! … —

[p. 87] A bun ans vair!

Scha d' la sted l' algrezcha svoula,
Del inviern burasca boffa,
La flur chi secha, föglia crouda
In mez l' aquilon ün zefir soffla,
5 Il clam d' la prümavair',
Chi 'ns disch: „A bun ans vair!“ —
Scha 'l figl bandun' la chesa sia,
Pajais e glieud per frequenter,
El vo il prüm cun allegria,
10 Sa fortün' lò per sperer;
Mo da tuots 'l pü grand plaschair:
Il clam dels sieus: „A bun ans vair!“
Sench dalet da tuots amants,
Dutsch cuffort, chi vain dal tschel,
15 Da temm', fadia, pisers grands
Da dolur, tristezza e cordöl'
Ais be quaist il balsam vair:
Dels
amos „ün bun ans vair!“
[p. 88] Scha in stüva dell' infanza
20 Vöd dels pitschens ais il baunch
Sto la mamm' in crett' e spranza,
S' impissand sün sieus infaunts;
Mo 'l pü dutsch ch' el po giodair,
Sieu cour resaint: „ün bun ans vair!“
25 Sur la s-chüra, … foppa tomba,
Inua ais sgrischur d' la mort
Inua 's masda regordanza sombra
Culla Spranz' da dutsch cuffort,
Lò po ler quel chi so crair:
30 Dall' otra vart „A bun ans vair!“
</po

[p. 185 modifica] [p. 18]

L' utuon.

Sur la champagn' pass ün utschè
Chantand in svoul suot sulagl cler,
Con tun amabel clamm' uschè:
„Adieu! eau vegn at banduner!“
5 „Davent aunch' hoz!“
„Lontaun dabot! Lontaun dabot!“
Mieu cour udit sün quaist chauntet
E füt bot saun, bot ammalo,
Dolur profuonda e dalet,
10 Algrezch' e led as haun masdos:
„O cour! O cour!“
„D' dolur? d' algrezcha? rumpast our?“
Vzet cruder üna föglina,
Il cour am dschet: „L' utuon ais cò!“
15 'L giast da sted, la randulina,
Cun el l' amur e spranza vo: …
„Lontaun! … Lontaun!“ … …
„Sperer allur' sarò invaun!“
[p. 19] 20 Del solagl sa splendur lamma
Darchò turnet ed eir l' utschè,
Vzet mieu ögl cun üna larma,
Chantand el am clammet uschè:
„Eterna dmur',
25 „Mo na inviern … … … nun ho l' amur!“

[p. 30] Chanzun della saira.

Il sain d' la not el suna
E clamma a repos,
Il clam da pêsch strassuna
Sur chesas, êrs e prôs.
5 O dutscha pêsch! frequainta
Dels mieus eir lur chamanna,
Per cha lur chaunt palainta,
Onur e lod! at clamma. —

[p. 186 modifica]p. 81]

Nena larma.

Pü forza cu la uonda del mêr
Ho üna larma d' amur:
Quell' obedesch' al boffer,
Quaista calm' sa romur!