Documents

Da Wikisource.
Jump to navigation Jump to search
romancio

Heinrich Uvesck da Coira D Indice:Decurtins - Rätoromanische chrestomathie, IV.djvu Documents Intestazione 9 febbraio 2016 25% Da definire

EPUB silk icon.svg EPUB  Mobi icon.svg MOBI  Pdf by mimooh.svg PDF  Farm-Fresh file extension rtf.png RTF  Text-txt.svg TXT

Nuvola apps bookcase.svg Questo testo fa parte della raccolta Rätoromanische chrestomathie Vol. IV

[p. 68 modifica]da s. Gailg dei il curer ad ilg nurser callar dad ir cun las cauras a nursas, ad ei dad ün lud. cumin vangieu prieu si quels par tschentaments.

DOCUMENTS.

(Ineditum nach Ms. TrA.)


[f. 49a] Nus Heinrich, tras grazia da Deus Uvesck da Coira cunfessein a figein a saver cun questa bref, ca lavend si anqual span a dabatt tenter ilg cumin a vaschinadi da Trin, a paramur d' ün tal span vangi lou en dreg ün cun 'lg auter, a tras prusa lgeut ei la caussa vangida preida giu da dreg, sin nus, a scha nus parneian sin nusez vangi tiers ün amicabel … spruch. Aschia vein nus prieu tiers nus Conradin da Marmels da 10 Razin, a Hans Luci Mistral da Tumein, a vein tadlau amaduas parts flissiameng en scartira a tras la bùcca suenter basengs, antrocan sin lur cuntantienscha; a lura vein nus dau ora niess spruch en furma sco tschou suenter statt scrit: Vein er minchia part faig amparmetter cun bùcca a maun fideivlameng da vangir suenter a salvar tutt quei ca nus vangian a spruchiar, tuccond tiers sieu span a stausch, sco giu d' sut ven faig mentiun.

Item, a p' ilg amprim cur ilg vaschinadi da Trin, ha manau en sieu ploing, ch' ei seian bears vaschins en Trin ils quals anvernian bieschkia cun fein ca crescha, oreifer lur pleif ner antschiess, ei seig en Thumlgiaschca, Flem ner Tumein, a velgian lura quella biescka er stadiar ner guder ilg pasc da la stad enten la pleif ad antschiess da Trin, tiers ilg qual els hagian bucca dregs, sco els manegian, er paschientian quels lur prada da rasdif en Suraua, la parmavera antrocan silg gi da S. Bargazi, ilg qual seig ouncalura bucca dreg a pusseivel ad er bucca l' isonza da la terra ne tenter nus ne sur nus, a ch' ils vaschins possian bucca paschentar a tals lur praus, ca [f. 49b] … schain oreifer lur terms. Sin quei sch' ha la cuntrapart mess avont, c' aschia seig stau da velg' annou a ca quei seig aschia stau ilg diever: a cun tut scha manegian els da ver ilg dreg.

Item: Scha vein nus aschia cun cusselg d' ils si d' sura numnaus dus humens, dau ora niess amicabel spruch: Spruchiein aschia ca tuts quels ca tengian casa en la pleif da Trin, a fan quou dregs d' cumin, a vessan funs oreifer lur terms ner confins, ei seig ancunter Flem, numnadameng Auas Sparsas, ad ancunter Tumein la Vrauscha, Mundadiras Munt Hemmerli ed ilg culm da Balun, a quou tenter quei a tont sc' ilg ei antrocan quou stau ilg diever quels possian la biescka, ch' els anvernian en quels cunfins a logs, da quou, d' anvi sco antrocan quou cun quels da Trin stadiar ner ilg pasc da la stad gudêr, a bunna fei a senza fraud. [p. 69 modifica]

Documents 69 Item: A quel ca vess funs, ca schaschess pli lunsch or, ca quel ch' ei uss' numnaus, quels dein bucca ver ils dregs, tala biescka ca vangiss anvarnada … pli lunsch ora, da puder cun quels da Trin en la pleif stadiar, auter ca sch' els pudessan gurbir quei d' ilg singuradi a cumin da Hohentrin, ch' els dessan tiers quei cun bunna velgia, scha possian els lura er cun 5 quels da Trin stadiar, tont sc' ei ven dau tiers a schilgiog buc. Item: A sco els han manau en lur ploing ca lur praus da rasdif vengian paschantai en Suraua pli gig cha na seig l' isonza da la terra, scha deig quei esser antrocan sis ils amprims gis da maig, a lura scha dein amaduas parts ver pasch. Numnadameng scha dein ils praus davont 10 esser libers a largs cur lur biesca ven dad alp en Suraua sin s. Michēl, ner oig gis suenter [f. 50a] a bunna fei: a sco els pon guder ilg funs tenter ent da quei hagien els er dregs a pussonza: ouncalura rasalvont, sco anchins han plunschieu, ch' ils richs ad auters quarclian lur praus, minchia parmavera cun s. h. ladim, par ca lur biesca possig bucca pasckiar, 15 a paschentian lura á quels lur praus, ca pon bucca ladar. Item: Scha spruchiein nus en quella caussa aschia, ca minch' ün c' ha praus en quels cunfins, possig bein ladar sēs praus, sch' el vult la parmavera, … ie minchia tierz onn a buc avont: mo ilg uthun, cur el vult, ei bucca scumondau. 20 Item tuccond tiers ils dons a custs ca fussan davantai en quella caussa scha dein quels, c' han funs oreifer lur terms, ad ean ouncalura vangi laschai tiers sco vivont ei scrit; pagar oravont la mezadad d' ils cuosts, a lura quei ca resta ounc dei vangir talgiau sin ilg antir cumin, sco ei ven talgiau auter. Tut a bunna fei a senza fraud: Ad aschia scha dei ilg si 25 d' sura numnau vaschinadi par ilg err a stausch esser lugaus a reconciliaus, a vangir suenter á quei grad, a tuttavia, tutt à bunna fei a senza fraud. Ad tiers vartid a cunfarmatiun da quei, vein nus laschau metter a rantar niess sagi dad uvesck vi da questa bref. Iou Coradin cunfess ca iou seig staus tiers quei spruch a lugament, 30 a par ünna pardichia er farmau mieu sagi vi da questa bref, ouncalura adinna à nus ad à noss artavels, a lgi singuradi da Hochen Trin, ad auters noss dregs à privilegis senza don. A iou si d' sura numnau Hans Luci cunfess er, ca iou seig er staus en quei spruch tiers ils si d' sura numnaus grazius singurs; a ca iou haig scrit questa bref: ilg qual ei davantau en 35 Cuira ent ilg casti s' ilg gi da s. Gregorius. anno 1496. f. 50b ist leer. [p. 70 modifica]

70 Documents [f. 51a] Nus giu d' sut numnai vaschinadi ad antir cumin da Hochen Trins cunfessein a figein a saver a scadin, ca vengian a ver, legier, ner udir ligind questa bref, ca nus tuts ansemblameng bein par ünna ad unitameng, … veian saligiau ad accordau, a quei tiers niz, pro a beinstar niess a 5 da niess vangir suenter, tiers bien ruaus ad uniun, sco er par vangir avont a tutta fadigia cust a don, lavur a cuntradi da niess cumin. Sco ilg ei bein da saver, a cunaschent ad ün ad a scadin, qualmeng nus en quest niess si d' sura numnau cumin da Trin essan da Deus ilg Segner benedi cun bunnas alps, las qualas nus a noss velgs pardavonts vein bein gudieu; 10 mo ussa ün bein lieung temps, talas alps, parmur a tras ilg gref surcargar da la biesca, vangidas en grond abgang ner idas giu, aschia ca nus pudessan bucca pli gudêr talas alps, sco nus a noss vēlgs, ont ca d' ussa a vidavont vein gudieu; parquei c' anchins da noss vaschins da Trin han anchins funs, ca schain oreifer ilg antschiess, cunfins a terms da niess cumin, cumprau 15 ner baratau, artau ner tras maridiez survangieu, sin ilg qual funs ven anvernau … beara biesca, a ven catschada sin niess asc a pasc en las alps ad a casa, ilg qual ha á nus si d' sura numnai vaschins survieu tiers ün grond don, aschia ca nus ünna tala gravezia pudessan tutta via bucca vartir pli. A sin quei ei ün antir cumin, ner vaschinadi [f. 51b] vangieus ansemel, 20 a faig ün urden, ca richs a paupers possian star ün sper 'lg auter, a ca minch' ün possig gudēr, quei ca lgi auda bein pusseivlameng a quei en guisa a furma sco tschou giu d' sut statt. P' ilg amprim, nu' ch' ei fuss anchin funs oreifer niess cumin, terms ad antschiess, parmur d' ilg qual fuss passau anqual … dreg ner faig anqual … 25 spruch, a ca quei vangiss ampruau ner mussau tras lgieut ner brefs, scha laschein nus tiers quei star a rumaner senz' auter anquirir suenter. A par 'lg auter, quel ca cumprass funs ner baratass oreifer niess cumin, ner antschiess, quel a quels dein ver nagins dregs da puder guder cun lur biesca ner da catschar en las alps ner sin pasc da casa, s' antalli 30 tont sco quei gual ussa numnau funs po anvernar. P' ilg tierz, quel c' artass funs oreifer niess cumin ad antschiess, ner survangiss tras sa maridar: scha dein quel a quels ün tal artau ner tras maridar survangieu funs, sez puder treis ons niziar a duvrar cun quella conditiun a rasalvada, sch' ün tal funs vess agien - dregs d' alp, scha dein 35 els laschar ün cumin nungravegiau: Mo scha quei numnau funs vess nagin alp, scha pon ils si d' sura numnai vaschins quella biesca, ch' els pudessan anvernar sin quei funs, stadiar nu' ch' els han alp, s' antalli quels treis si d' sura numnai ons, a bucca pli: A cura quels treis ons ean vargai, a lura 'lg ün ner 'lg auter vess ün tal funs bucca vandieu a tiers sieu niz bucca 40 mess ad ampundieu, scha dein lura quels nagutta molestar ner gravegiar [p. 71 modifica] ilg cumin da Trin, a lura [f. 52a] … quella biesca, la quala els anvernan oreifer, dein els bucca puder catschar sin asc a pasc ne en las alp ne a casa d' ilg cumin. A da vangir suenter a quei fideivlameng a ladinnameng, sch' ha ün antir cumin da Trin urdanau a fermameng serrau giu, ca scha 'lg ün ner 'lg auter less bucca vangir suenter a viver suenter tals artickels, scha dei ün tal a tals parmur da lur malubadienscha a cuntergir, ver pers lur dregs da cumin senza naginna grazia, a lura d' ilg cumin da Trin vangir salvai par nagins vaschins.

Ad à quellas caussas tuttas si d' sura scrittas par ünna vera, ferma, stateivla a nunmideivla confirmatiun da salvar a da vangir suenter, sch' hai 10 jou Bargazi Prez da quei temps cuvig da Trin cun flyss rogau a surplidau ilg hundreivel Egli Willi, da quest temps vugau da mieu grazius singur ent ilg singuradi da Hochen Trins, ch' el ha mess sieu agien sagi, vi da questa bref, sco iou si d' sura numnau vugau quei cunfess; ouncalura à mieu gratius singur, à mi ad a mēs artavels senza don, ilg qual ei daventau 15 sin calonda d' marz, ent ilg on suenter la naschienscha da Christi niess Salvader milli tschiunck tschient a sissont a seatt. 1567.

[f. 84b]

NOTIFICAU ILS SALOMS VELGS

ca statten sin ilg deritori da Trin, ils quals ean d' ilg cumin vangi recunaschi et aprobai par saloms ilg on 1854.


(Ineditum nach Ms. TrA.)


1. Ilg curchin da Hans Petter Caprez sper sia casa.
2. Igl curchin da Christ Tscharner sur ilg bilg d' ilg prer.
3. Igl curchin da la parvenda sper ilg bilg.
4. Ilg curchin da Battan Baltisar Christoffel sut ilg bilg.
5. Igl curchin da Lorenz Fantana sur la casa da Jacob Corai.
6. Quels curchins sut la via ca meina si Sursch.
7. Quei curchin da mistral Christ Caflisch sur quella via.
8. Quei curchin de Christ Caflisch a Jacob Casti a Sursch.
9. Quei churchin sut la via da Pasterval angiu troqua tiers la casa de Jacob Corai giuven.
10. Quei curchin da sm. Jon Caprez sur sia casa.
11. Quei curchin da vaibl Christoffel Erni sut ilg bilg dilg Luzi.
12. Quels curchins denter la via d' ilg bilg d' ilg Luzi ad ilg landstras