Vai al contenuto

La chioma di Berenice (1803)/Coma Berenices

Da Wikisource.
Coma Berenices

../Epistolium Catulli ad Hortalum Versi 1-2 IncludiIntestazione 31 marzo 2022 75% Da definire

Gaio Valerio Catullo - La chioma di Berenice (I secolo a.C.)
Traduzione di Ugo Foscolo (1803)
Coma Berenices
Epistolium Catulli ad Hortalum Versi 1-2

[p. 73 modifica]

COMA BERENICES

ποιηματιον CALLIMACHAEUM

latine redditum A VALERIO CATULLO

[p. 73 modifica]

Omnia qui magni dispexit lumina mundi,
     2Qui stellarum ortus comperit atque obitus

[p. 74 modifica]

Flammeus ut rapidi Solis nitor obscuretur
     4Ut cedant certis sidera temporibus

[p. 75 modifica]

Ut Triviam furtim sub Latmia saxa relegans
     6Dulcis amor gyro devocet aerio:

[p. 76 modifica] [p. 77 modifica]

Idem me ille Conon coelesti lumine vidit
     8E Bereniceo vertice caesariem
Fulgentem dare; quam multis illa Dearum,
     10Laevia protendens brachia, pollicita est;

[p. 78 modifica] [p. 79 modifica]

Qua rex tempestate novo auctus hymenaeo
     Vastatum fines iverat Assyrios. 12

[p. 80 modifica]

Dulcia nocturnae portans vestigia rixae
     Quam de virgineis gesserait exuviis. 14

[p. 81 modifica]

Estne novis nuptis odio Venus? atque parentum
     Frustrantur falsis gaudia lacrymulis, 16

[p. 82 modifica]

Ubertim thalami quas intra limina fundunt?
     Nou, ita me Divi, vera gemunt, jüerint. 18

[p. 83 modifica] [p. 84 modifica]

Id mea me multis docuit regina querelis,
     Invisente novo proelia torva viro. 20
Et tu non orbum Iuxti deserta cubile,
     Sed fratris cari flebile discidium? 22

[p. 85 modifica] [p. 86 modifica]

Quom penitus moestas exedit cura medullas,
     Ut tibi nunc toto pectore sollicitae 24

[p. 87 modifica] [p. 88 modifica] [p. 89 modifica]

Sensibus e rectis mens excidit! Atque ego certe
     Cognoram a parva virgine magnanimam: 26
Anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta ’s
     Conjugium, quod non fortior ausit alìs? 28

[p. 90 modifica] [p. 91 modifica] [p. 92 modifica]

Sed tum moesta virum mittens, quae verba locuta es!
     Juppiter, ut tristi lumina saepe manu! 30
Quis te mutavit tautus Deus? An quod amantes
     Nou longe a caro corpore abesse volunt? 32

[p. 93 modifica] [p. 94 modifica]

At quae ibi, proh, cunctis pro dulci conjuge Divis
     Non sine taurino sanguine pollicita es, 34

[p. 95 modifica]

Si reditam tetulisset! Is haut in tempore longo
     Captam Asiam Ægypti finibus addiderat. 36

[p. 96 modifica]

Queis ego pro factis caelesti veddita coetu
     Pristina vota novo munere dissolüo. 38
Invita, o regina, tuo de vertice cessi,
     Invita, adjuro teque tuumque caput. 40

[p. 97 modifica] [p. 98 modifica]

Digna ferat, quod si quis inaniter adjurarit.
     Sed qui se ferro postulet esse parem? 42
Ille quoque eversus mous est, quem maximum in oris
     Progenies Thiae clara supervehitur: 44

[p. 99 modifica] [p. 100 modifica]

Quum Medi properare novum mare; quumque juveutus
     Per medium classi barbara navit Athon: 46

[p. 101 modifica] [p. 102 modifica] [p. 103 modifica]

Quid facient crines, quum ferro talia cedant?
     Juppiter, ut Χαλύβων omne genus pereat! 48

[p. 104 modifica]

Et qui principio sub terra quaerere venas
     Institit, ac ferri fingere duritiem. 50
Abjunctae paullo ante comae mea fata sorores
     Lugebant, quum se Memnonis Æthiopis 52

[p. 105 modifica] [p. 106 modifica] [p. 107 modifica]

Unigena, impellens nutantibus aera pennis,
     Obtulit Arsinoes Locridos ales equus. 54

[p. 108 modifica] [p. 109 modifica] [p. 110 modifica] [p. 111 modifica] [p. 112 modifica]

Isque per aetherias, me tollens, advolat umbras,
     Et Veneris casto conlocat in gremio. 56
Ipsa suum Zephyritis eo famulum legarat,
     Grata Canopiis incola litoribus, 58

[p. 113 modifica] [p. 114 modifica] [p. 115 modifica] [p. 116 modifica] [p. 117 modifica] [p. 118 modifica]

Scilicet in vario ne solum limite caeli
     Ex Ariadneis aurea temporibus 60
Fixa corona foret; sed nos quoque fulgeremus
     Devotae flavi verticis exuviae. 62

[p. 119 modifica] [p. 120 modifica]

Uvidulam a fluctu, cedentem ad tempia Deùm, me
     Sidus in antiquis Diva novum posuit. 64

[p. 121 modifica] [p. 122 modifica]

Virginis et saevi contingens namque Leonis
     Lumina, Callisto justa Lycaonidi, 66

[p. 123 modifica] [p. 124 modifica]

Vertor in occasum tardum dux ante Booten
     Qui vix sero alto mergitur Oceano. 68

[p. 125 modifica] [p. 126 modifica] [p. 127 modifica] [p. 128 modifica]

Sed quamquam me nocte premunt vestigia Divum,
     Luce autem canae Tethyi restituor: 70

[p. 129 modifica] [p. 130 modifica] [p. 131 modifica] [p. 132 modifica] [p. 133 modifica]

(Pace tua fari hic liceat, Rhamnusia Virgo,
     Namque ego non ullo vera timore tegam; 72

[p. 134 modifica] [p. 135 modifica] [p. 136 modifica] [p. 137 modifica]

Non si me infestis discerpant sidera dictis
     Condita quin veri pectoris evolüam) 74
Non his tam laetor rebus, quam me abfore semper,
     Abfore me a dominae vertice discrucior; 76

[p. 138 modifica]

Quìcum ego, dum virgo quondam fuit, omnibus expers
     Unguentis, myrrhae millia multa bibi. 78

[p. 139 modifica] [p. 140 modifica]

Nunc vos, optato quas junxit lumine taeda,
     Non prius unanimis corpora conjugibus 80
Tradite, nudantes, rejecta veste, papillas,
     Quam jucinda mihi munera libet onyx. 82

[p. 141 modifica] [p. 142 modifica] [p. 143 modifica]

Vester onyx, casto petitis quae jura cubili.
     Sed quae se impuro dedit adulterio, 84
Illius ah! mala dona levis bibat irrita pulvis;
     Namque ego ab indignis praemia nulla peto. 86
Sic magis, o nuptae, semper concordia vestras
     Semper amor sedes incolat assiduus. 88

[p. 144 modifica]

Tu vero, regina, tuens quum sidera, divam
     Placabis festis luminibus Venerem, 90
Unguinis expertem non siveris esse; tuam me
     Sed potius largis effice muneribus. 92

[p. 145 modifica] [p. 146 modifica]

Sidera cur iterent? utinam coma regia fiam!
     Proximus Hydrochoi fulgeret Oarion. 94